محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

296

خلاصة الحكمة ( فارسى )

و حبوب و بزورى كه دهنيت داشته باشد ، البته در هاون و يا كهرل سنگى بسايند و حتى المقدور در هاون برنجى يا آهنى نكوبند كه سياه و بدبو مىگردد و بايد كه در وقت كوبيدن احتياط نمايند كه گرد و غبار داخل دوا نشود و گرد و اجزاى لطيفهء او هم بيرون نرود و هر چند دهن هاون تنگ‌تر باشد ، بهتر است . و بعد كوفتن و بيختن و وزن نمودن اجزاى هر يك ، جدا جدا همه را جمع نموده ، باز در هاون يك جا قدرى صلايه نمايند تا فى الجملة با هم امتزاجى يابند و نرم گردند و عسل و نبات و قند و غيرها را بر آتش ملايم به قوام آورند و كف آن را مىگرفته باشند تا ديگر كف نياورد ، پس صاف نموده به قوام آورند و بعد به قوام لائق آمدن از آتش برگرفته به تير معجون سازى به ملايمت بر هم زنند تا گرمى آن كم گردد و در بلاد گرمسير و فصول تابستان و از براى امزجهء حارهء وزن عسل را دو چند ادويه نمايند و در بلاد سردسير و فصول و امزجهء بارده سه چند ادويه و زياده هم تا چهار مىتوان نمود و اگر براى مبرود المزاجان و صاحبان صرع و يا معتادين به صداع باشد عسل بهتر از شكر است ، زيرا كه شكر مصدع است و اختيار عسل از براى عجن معاجين آن است كه در آن خواص و افعال شريفه بسيار است از جلا و نضج و تقطيع فضلات غليظه و تنقيهء آنها و تغذيه و لذيذ و محبوب طبايع است و بشاعت ادويه را كم مىگرداند و به سبب لزوجتى كه دارد باعث شدت تخمير و استحكام تركيب و استخراج قواى ادويه و حصول مزاج ثانوى و صدور خواص و افعال شريفهء حاصله از آن است . و اگر عنبر و موميايى و مصطكى تازه داخل تركيب باشد ، هنوز كه اندك گرمى در آن باشد بايد كه آنها را ريزه ريزه يا با نبات سوده يا در روغن پسته يا بادام يا چلغوزه در قدر مضاعف حل نموده داخل نمايند ، پس زعفران و مشك را به گلاب سوده اگر زعفران داخل تركيب باشد ، پس احجار پس ساير ادويه را نيز به ترتيب از كثيف به لطيف روند و نيكو بر هم زنند و به تير معجون سازى بكوبند و در ظرف طلا يا نقره يا چينى يا شيشه نمايند بعد سرد شدن و بايد كه مقدار ثلث يا ربع آن ظرف خالى باشد و تا خوب سرد نگردد سر آن را نپوشند و بعد سرد شدن ، سر آن را پوشيده در جو نگاه دارند [ به ] مدت ده روز تا چهل روز ، به حسب اقتضاى وقت و زمان . پس به كار برند و اگر ورق طلا و نقره